Blog

Het gevecht om de A9-tunnel

Gepubliceerd:
Laatste update:

Auteur: Johan Bos/AmstelveenBlog

Omdat hij als wethouder, overigens samen met toenmalig burgemeester Jan van Zanen, vele naar Haarlem en Den Haag trok om onder de A9-tunnel uit te komen, wordt Herbert Raat verweten de verbrede rijksweg als scheiding tussen Amstelveen Noord en Zuid alleen op zijn geweten te hebben. Dat wordt, overigens zelden luidkeels, tegengesproken door voorstanders van de vervanging van een tunnel door twee overkoepelingen.

Voor degenen voor wie het tunnelplan van wethouder Remco Pols (PvdA) had moeten worden uitgevoerd, is er in hoofdzaak maar één schuldige aan het niet doorgaan daarvan: Herbert Raat. Die zou de gehele gemeenteraad, in feite heel de gemeente, in zijn zak hebben. Een dergelijk politiek overwicht wordt in alle toonaarden door zijn VVD-fractie, maar ook door andere partijen (die daarin een dictatuur in plaats van een democratie zien) ontkend.

Blunders

Nu hij door sommigen als  nieuwe burgemeester van Amstelveen wordt genoemd, een ambt dat hij zelf zei hooguit als gekozene en niet volgens de nu gebruikelijke benoemingsprocedure te wensen, klinken de proteststemmen tegen wat in hun ogen een drama zou betekenen. Niet alleen wegens die A9-tunnel trouwens, maar ook op andere beleidsterreinen zou hij van de ene blunder in de andere vervallen.

Tegenstander Van Sluyters van Herbert Raat, wijdde er een ingezonden stuk in het Amstelveens Nieuwsblad aan, reagerend op een scribent die Raat de ideale nieuwe burgemeester vond. De tegenstander van Raat diste opnieuw het A9-tunnel verhaal op als brevet van onvermogen.

Verbazing

Een van degenen die daar weer op reageerde is ex-raadslid (VVD) Walter Vervenne. De tunnelaanbidders spreken over een gemiste kans. Aan de tunnel zou Amstelveen minimaal € 100 miljoen moeten bijdragen, volgens heen geen enkel, volgens anderen een groot financieel probleem. Het zou, zeggen zij, bij die honderd miljoen bij lange na niet gebleven zijn. Maar GroenLinks, voorstander van een tunnel, liet in een raadscommissie opnieuw weten dat de tijden zijn veranderd en Amstelveen dat geld nu wel kan ophoesten.

“Tot mijn verbazing haalt Van Sluyters uit naar wethouder Herbert Raat als de enig verantwoordelijke persoon bij de keuze van de nu geplande verdiepte uitvoering van de verbrede A 9”, zegt Vervenne. Volgens hem kwam destijds de financieringslast niet alleen neet op die honderd miljoen, maar ook op € 60 miljoen voor infrastructuur en zou heel dat bedrag uit 3000 koopwoningen en kantoren in het A9-gebied moeten komen. Bovenop de tunnel mocht niet worden gebouwd.

Vreemd

Intussen is het wel vreemd dat Amsterdam en Badhoevedorp (Haarlemmermeer) iets voor elkaar kregen wat Amstelveen niet lukte. Zij kregen wel respectievelijk een tunnel en een omlegging (overigens omdat één burger zijn strijd won). Tegenstanders van Raat wijzen daar steeds op, hoewel hij in een raadscommissie – waarin GroenLinks er nog eens aan herinnerde nooit  met het opgeven van de tunnel te hebben ingestemd – zei dat het niet alleen om € 100 miljoen en de rest ging, maar ook om veel te verwachten veel infrastructurele problemen, doordat de afslagen van de rijksweg zouden verdwijnen.

As

Vervenne geeft toe dat er in 2005 voor een tunnel werd gekozen. De bijdrage zou uit het her-ontwikkelen van de strook grond er omheen komen, maar niemand wist hoeveel die op zou leveren. Er zijn, behoudens wat ideetjes van raadsfracties, nooit plannen gemaakt. Het ex-raadslid wijst er op dat men gemeenteraadsbreed de A9 wel zag zitten, omdat die de bereikbaarheid van Amstelveen zou vergroten. Herbert Raat was destijds geen wethouder. Het Rijk startte destijds ook een studie naar de as Schiphol-Amsterdam-Almere (SAA). In de daartoe gevormde werkgroep, zat Amstelveen niet, maar de gemeente hoorde van de voornemens en was ongerust over de plannen. De ontstane onrust was te zien in een Amstelveense zienswijze (=klacht) naar het Rijk. Omdat toenmalig minister Camiel Eurlings snel zijn urgentieprogramma Randstad naar de Tweede Kamer wilde sturen, kwam het “SAA tracébesluit” voornemen in een versnelling terecht.

Onduidelijk

Uiteindelijk kwam een contract met allerlei partijen er over de 100 miljoen (prijsniveau van 2007), die Amstelveen aan een tunnel zou bijdragen, exclusief tegenvallers.  Amsterdam betaalde maar € 70 miljoen,  Almere € 21 miljoen, Stadsregio Amsterdam € 20 en de provincie Noord-Holland € 50 miljoen. “Waarom Amstelveen € 100 miljoen van in totaal ingebracht 261 miljoen euro moest betalen is onduidelijk”, zegt Vervenne. “Amstelveen heeft in die periode dus slecht onderhandeld.” Hij heeft de schuld aan het toenmalige college van B&W, met verantwoordelijk PvdA-wethouder Remco Pols.

Gemachtigd door de gemeenteraad ging die met Jan van Zanen naar de Ridderzaal om de Raam Overeenkomst, horende bij Planstudie Schiphol-Amsterdam-Almere, te ondertekenen. Vervenne: “Dus een contract van 100 miljoen euro plus bijkomende kosten. Nooit mag vergeten worden dat Amstelveen ook nog de infrastructuur boven de tunnel zou moeten financieren. Die werd destijds begroot op 60 tot 80 miljoen euro. Een kapitaal verslindend project voor de gemeente, zegt Vervenne. En dat moest allemaal worden bekostigd uit grondopbrengsten door het bouwen van 3000 woningen en kantoorlocaties.

Rapport

Onzin, vindt het ex-raadslid nu. “Waar moesten die 3000 woningen dan komen? Bij Langs de Akker, de noordelijke Poeloever vol flatgebouwen en langs de Beneluxbaan En kantoorlocaties te ontwikkelen. Wat nooit eerder gezegd werd is dat boven de tunnel niet gebouwd mocht worden.”

De VVD sprak bij de machtiging tot ondertekening al haar eerste twijfel uit over de haalbaarheid. Pas veel later kwam er een ‘geheim’ rapport van MOVARES met de conclusie dat het ‘mogelijk’ haalbaar was aan alle verplichtingen te voldoen.

In 2008 brak de crisis uit. “En wij zitten dan met een onbetaalbare rekening oplopend naar ongeveer 160 miljoen euro. En dit voor een stad met toen nog 80.000 inwoners”, zegt Vervenne. Overigens is de SP altijd tegen A9-avonturen geweest. En als het Rijk dan zonodig een weg door Amstelveen moest verbreden, dan moest dat ook maar alle kosten dragen, was de opvatting van die partij.

Eerste

De VVD startte in 2008 als eerste over het van de kapitale verplichting af te komen. “Veel andere partijen hadden grote moeite van het tunnelplan af te zien. Maar uiteindelijk zagen wij allen in dat dit plan onuitvoerbaar was. Daarom werd wethouder Herbert Raat en burgemeester Jan van Zanen gevraagd met het Rijk in gesprek te gaan. Uiteindelijk wordt de verdiepte uitvoering met drie overkappingen als best haalbare oplossing  gekozen en was de gehele Raad ook van oordeel dat dit het moest worden. Ook later bij de verdere uitwerking van de plannen is de Raad steeds vrijwel unaniem akkoord gegaan.” Op de oppositie partijen GroenLinks en SP na in elk geval.

Tegenstanders van Raat, die als schuldige wordt gezien, verwijzen steeds naar Gaasperdam, waar wel een tunnel wordt gebouwd. “Onvergelijkbaar met de doorkruising van onze stad”, vindt Vervenne. “Met een 1,7 kilometer lange tunnel zouden wij alleen op- en af kunnen rijden van de plek af waar het KPMG gebouw staat. Hoe kom je dan bij het Stadshart uit?”

 

Ga terug