De Kruiskerk, de kerk met de duizend raampjes, bestaat 75 jaar

De Kruiskerk viert dit jaar haar 75-jarig bestaan – een mijlpaal die niet alleen de geschiedenis van een gebouw markeert, maar ook die van een groeiende gemeenschap. In de decennia vóór de Tweede Wereldoorlog (1940-1945) breidde Amstelveen zich snel uit met nieuwe wijken als Randwijck, Patrimonium, Keizer Karelpark en delen van Elsrijk. De bevolking groeide, en daarmee de behoefte aan nieuwe kerkgebouwen. De Kruiskerk, ingewijd in 1951, werd een van de meest opvallende antwoorden op die vraag.

Een lange aanloop naar nieuwbouw

Tot de bouw van de Kruiskerk kerkte de Hervormde Gemeente in het noorden van Amstelveen in een eenvoudig houten gebouw aan de Randwijcklaan, en vanaf 1937 in wijkgebouw Bethel aan de Amsterdamseweg. De wens voor een echte kerk was groot, maar geld ontbrak. In 1941 werd daarom een nieuwbouwfonds opgericht, waarbij gemeenteleden werden aangespoord om gul te geven.

Bouwpastoor A.P. Mijnarends zette zich onvermoeibaar in om de plannen te versnellen. In 1946 kon een stuk grond aan de Van der Veerelaan worden aangekocht. Architect Marius F. Duintjer werd gevraagd een ontwerp te maken – en dat deed hij met lef. Zijn moderne, ongebruikelijke visie riep verdeeldheid op. Zelfs burgemeester G.P. Haspels noemde het ontwerp een gewaagde gok.

Een kerk die opvalt – van binnen en van buiten

In 1949 ging de bouw van start. Op 15 juli 1950 werd onder het zingen van een geestelijk lied de naamsteen gelegd. Op 11 mei 1951 was het zover: 800 aanwezigen woonden de inwijding van de nieuwe kerk bij.

Onthulling van de gedenksteen van de Kruiskerk in de zomer van 1950 door ds. A.P. Mijnarends (links) en rechts, ds. M. Hinlopen. Herkomst: Beeldbank Amstelveen

De Kruiskerk werd meteen een bezienswaardigheid. De buitenzijde, met haar karakteristieke harmonicavormige wanden en bijna duizend kleine raampjes, zorgt voor een unieke lichtval. Binnen vallen vooral de pilaarschilderingen van kunstenaar Jan Ooms op: twaalf apostelen die als symbolische pijlers de kerk dragen. Het voorplein met eenvoudige bijgebouwen en de twee torens maken het geheel compleet.

Het ontwerp bleef niet onopgemerkt: de kathedraal van Coventry in Engeland liet zich inspireren door de Kruiskerk. In 2011 werd de Kruiskerk officieel aangewezen als rijksmonument.

Een kerk ingebed in het landschap

De Kruiskerk vormt een harmonieus geheel met haar omgeving. De directeur van de Dienst voor Plantsoenen en Begraafplaatsen ontwierp het omliggende park in landschapsstijl, met wilde, inheemse bomen en struiken. Aan de oostzijde kreeg het openluchttheater een plek, jarenlang een geliefde locatie voor zomerse muziek-, theater- en toneelvoorstellingen voor jong en oud.

Een levend monument

Na 75 jaar staat de Kruiskerk nog altijd stevig in de Amstelveense gemeenschap. Het gebouw vertelt het verhaal van groei, geloof, durf en verbondenheid. Wat ooit begon als een ambitieus plan in een tijd van schaarste, groeide uit tot een architectonisch en cultureel icoon – een plek waar de gemeenschap zich thuisvoelt. Samen vieren zij nu het 75-jarig jubileum met tal van activiteiten.

Foto: particuliere collectie