De Boom van Hippocrates

Wist je dat een van de meest bijzondere bomen van Europa op het Griekse eiland Kos staat?

Ik in elk geval niet. Ook niet toen wij besloten een week zon op Kos te gaan halen. Niet bepaald uitgerust met een uitgebreide kennis van de Griekse, Romeinse of Turkse geschiedenis streken we neer in het centrum van Kos-stad, dicht bij zee, haven en oude straatjes.

En tijdens een van onze eerste wandelingen kwamen we hem tegen: de Boom van Hippocrates.

Op het eerste gezicht leek het gewoon een plataan. Pas van dichtbij voelde deze boom anders. Niet zomaar een boom, maar een plek vol verhalen: een symbool van de geboorte van de westerse geneeskunde, een stille getuige van eeuwen geschiedenis en voor veel artsen een bijna pelgrimachtige bestemming.

Terwijl we daar stonden en we net als andere toeristen foto’s maakten probeerde ik me iets voor te stellen.

Zie je hem daar zitten?

Hippocrates, de vader van de geneeskunde, onder de plataan. Studenten hangen aan zijn lippen om kennis te vergaren over de kunst van het genezen. De zon brandt onbarmhartig, maar het bladerdak biedt koelte en beschutting. Hippocrates geeft lessen die de geneeskunde voor altijd zullen veranderen. Hij breekt met het idee dat ziekte een straf van de goden is en legt hij de basis voor iets revolutionairs: observeren, nadenken en zoeken naar oorzaken. Geneeskunde als rationele wetenschap. En de beroemde Hippocratische Eed vindt hier haar symbolische oorsprong: een moreel kompas dat artsen nog altijd begeleidt.

De boom vandaag

De boom die nu op het plein staat, is overigens niet dezelfde als in de tijd van Hippocrates. Wetenschappers schatten zijn leeftijd op zo’n vijf- tot zeshonderd jaar. Toch geloven veel inwoners van Kos dat hij voortkomt uit de wortels van de oorspronkelijke boom.

Met een omvang van tien tot twaalf meter en een enorme holte in de stam oogt hij tegelijk indrukwekkend en kwetsbaar. De tijd lijkt hem van binnenuit te hebben uitgehold. Om overeind te blijven rust hij op metalen steunconstructies — niet bepaald sierlijk, wel noodzakelijk.

Waarom deze plek bijzonder is

Wat deze plek bijzonder maakt, is misschien niet de exacte leeftijd van de boom, maar wat hij symboliseert: dat ideeën de wereld kunnen veranderen en generaties kunnen overleven.

Voor ons werd Kos meer dan zon en zee. Het eiland bracht een onverwachte ontmoeting met de oorsprong van de moderne geneeskunde.

Ben Westendorp