Miskoop

Het is rond en glijdt over de vloer van je huis. Dat is het begin van een mop waarbij je het antwoord moet raden. Het is rond en… het botst overal tegenaan, verdwijnt onder de bank en duikt even later weer op alsof het op expeditie is geweest. Vervolgens vertrekt het richting keuken, zonder duidelijke reden of plan. Het laat van zich horen met een constant gezoem en als je niet oplet, stap je erop — met alle gevolgen van dien. Kortom: een apparaat dat zelfstandig leeft, maar zonder enig gevoel voor richting of zelfbehoud.

Als ik hierover schrijf, is het meestal óf technisch óf humoristisch. In dit geval is het allebei. Enige tijd geleden was er ergens een aanbieding van zo’n ronde schijf. Een robotstofzuiger dus. Vraag me niet waar, ik was niet degene die de aanbieding spotte. Wel kreeg ik te horen dat dit “handig” zou zijn en “minder belastend”. Dat zijn van die argumenten waar je als verstandig mens spontaan argwaan van krijgt.

En dus bestelde ik — geheel tegen mijn natuur in — zonder enig vooronderzoek dit elektronische avontuur.

Bij het uitpakken leek het veelbelovend. Twee wieltjes, een sleuf met een draaiende borstel en een soort zij-kwastje dat enthousiast rondjes draaide, vermoedelijk om de indruk te wekken dat het apparaat wist wat het deed. Er zat een klein laadstation bij, dus stekker erin en de robot erop. Twee groene lampjes gingen branden en een onverwacht harde stem meldde: “charging”.

Duidelijk. Kort. Zakelijk. Dat moest wel een Duits ding zijn.

Op de telefoon installeerden we de bijbehorende app. Na enig speurwerk bleek dat je daarmee niet veel meer kon dan het apparaat aan- en uitzetten en zien waar hij geweest was. Of beter gezegd: waar hij dénkt dat hij geweest is. Omdat alles tegenwoordig slim moet zijn, vond ik dat dit ook via Google Home moest kunnen. Dus zodra de robot opgeladen was, gaven we het commando.

“Start cleaning,” klonk het opgewekt.

Waarna de ronde schijf zich in beweging zette volgens een strategie die voor ons volledig willekeurig leek, maar ongetwijfeld ergens door een algoritme werd verantwoord — al vermoed ik dat het algoritme zelf ook regelmatig twijfelt.

De robot is nét te hoog voor onder de kast. Die plekken mogen we dus alsnog zelf doen. Efficiëntie heet dat. De zijkant zit vol sensoren: deels druk, deels iets dat zich voordoet als intelligentie. Voor mijn gevoel ziet hij niet hoger dan twee centimeter. Alles daarboven wordt opgelost via botsen.

Dus rijdt hij als een botsauto tegen objecten aan. Stoelpoten, tafels, kasten — alles krijgt een tik. Daarna draait hij vijf centimeter en probeert het opnieuw. Net zo lang tot hij erlangs kan. Of opgeeft. Dat onderscheid is soms lastig te maken. Lage objecten ontwijkt hij keurig. Blijkbaar zit daar de grens van zijn zelfvertrouwen.

De convectorput is zijn natuurlijke vijand. Houten latjes met precies genoeg ruimte om zijn wieltjes klem te zetten. “Obstruction,” meldt hij dan streng. “Remove and keep clear from hazardous area.” Alsof wij hem doelbewust in een hinderlaag hebben gestuurd.

Dan mag je hem redden, ergens anders neerzetten, en vrijwel direct zie je hem weer koers zetten richting dezelfde put. Sommige apparaten leren niet. Ze volharden.

Na een tijdje zijn we er klaar mee en roepen: “stop cleaning”. Waarop hij vrolijk antwoordt: “recharging”. Het idee is dat hij zelf terugrijdt naar zijn laadstation. Dat proces duurt even, mede dankzij stoelpoten, tafelpoten en andere vormen van fysieke realiteit waar hij geen rekening mee had gehouden.

Uiteindelijk vindt hij zijn plek terug. “Charging.” Stilte. Rust. Vrede.

En ja, we moeten nog steeds met een echte stofzuiger onder de kasten. Met huisdieren blijft de bank een handmatige aangelegenheid. Tapijt is een gok, zeker als het ook maar een beetje ambitie toont. En inmiddels staat het apparaat al weken onaangeroerd op zijn laadstation.

We gebruiken weer gewoon de ouderwetse stofzuiger.

Omdat… tja.

Soms is vooruitgang gewoon een omweg.

Geniet van het leven

Eljo Morpurgo