Schiphol en de kunst van het balanceren

Wie de lokale debatten volgt, merkt het meteen: Schiphol is overal aanwezig, ook als het er niet expliciet over gaat. Over wonen, gezondheid, economie of natuur, vroeg of laat komt de luchthaven langs. Dat is niet vreemd. Schiphol is geen abstract beleidsdossier, maar een buur die dag en nacht hoorbaar is.

Wat wél vragen oproept, is de manier waarop politieke standpunten lijken te verschuiven afhankelijk van het niveau waarop ze worden ingenomen. Met name bij partijen die zowel lokaal als landelijk verantwoordelijkheid dragen, zoals de VVD, vragen inwoners zich af: hoe kan het dat de toon zo verschillend is?

Die verwarring is begrijpelijk. Maar zij vraagt om uitleg, niet om wantrouwen.

Op nationaal niveau wordt Schiphol vooral benaderd als systeem: een knooppunt van internationale verbindingen, werkgelegenheid en economische betekenis. Besluiten daar gaan over verdragen, concurrentiepositie en juridische risico’s voor de staat. In dat krachtenveld is terughoudendheid begrijpelijk, net als de neiging om tijd te winnen in een complex dossier dat al jaren vastzit.

Lokaal ziet het beeld er anders uit. Hier gaat Schiphol niet over statistieken, maar over slaap, over scholen onder aanvliegroutes, over de vraag waar inwoners terechtkunnen als regels niet worden nageleefd. Raadsleden van VVD tot GroenLinks worden aangesproken in de supermarkt, op het schoolplein, bij bewonersavonden. Dat maakt het gesprek concreter, menselijker en soms urgenter.

Daar komt nog iets bij: we zitten in een demissionaire periode. Juist dan ontstaat spanning tussen bestuurlijke voortgang en rechtsstatelijke zorgvuldigheid. Tijdelijke oplossingen, zoals gedogen, worden aantrekkelijker niet omdat ze ideaal zijn, maar omdat ze schuiven voorkomen. Dat is geen samenzwering, maar bestuurlijke reflex. Tegelijkertijd roept het ongemak op, zeker bij mensen die al jaren wachten op duidelijkheid en handhaving.

Wie dit alles overziet, ziet geen simpele tegenstelling tussen “Den Haag” en “Amstelveen”, of tussen partijen onderling. Wat zichtbaar wordt, is een politiek die laveert tussen verschillende verantwoordelijkheden, onder druk van uiteenlopende belangen. Dat mag benoemd worden, zonder het debat te verharden.

De echte vraag voor de lokale verkiezingen is dan ook niet wie gelijk heeft, maar wie het best in staat is om die verschillende krachtenvelden met elkaar te verbinden. Wie kan uitleggen wat lokaal wringt, zonder te doen alsof nationale afwegingen niet bestaan? En wie durft in Den Haag te blijven herhalen dat leefbaarheid geen bijzaak is, maar onderdeel van het algemeen belang?

Rust in het debat ontstaat niet door verschillen te ontkennen, maar door ze te duiden. Misschien is dat wel de belangrijkste opdracht richting 18 maart.

MijnAmstelveen heeft alle elf lijsttrekkers gevraagd om uiterlijk 1 februari hun antwoorden te geven op dezelfde vraag over Schiphol en gezondheid. Zodra dat beeld compleet is, wordt zichtbaar waar partijen werkelijk staan — niet op slogans, maar op de grenzen die zij bereid zijn te trekken tussen economie, gezondheid en leefomgeving.

Alex Vermeer

Foto AI