Ode aan het madeliefje

Ode aan het madeliefje

De laatste jaren zag ik ze nauwelijks meer: die vrolijke kleine madeliefjes die vroeger alle grasvelden sierden. Gecombineerd met boterbloemen was dat een waar lente- en zomerfeest. Ze waren overal en bloeiden vanaf het voorjaar tot ver in de (na-)zomer. Vanwege de overvloedige bloei in de maand mei wordt het madeliefje ook wel het ‘meizoentje’ genoemd. Niets was meer relaxt dan als meisje in het gras zitten en kransen rijgen waarbij het ene madeliefje door een inkeping in het steeltje van het andere werd gestoken.

165 voetbalvelden met madeliefjes
Dit jaar zijn ze weer volop aanwezig. Dat komt doordat Amstelveen sinds kort op een andere manier maait om de biodiversiteit te versterken. Op bepaalde plekken wordt minder of soms helemaal niet gemaaid. Bijvoorbeeld bermen, rondom sloten of bomen en in buitengebieden. Deze maai-niet of maai-minder zones zijn verspreid over heel Amstelveen. In totaal gaat dit om 1.178.714 m², ongeveer 165 voetbalvelden. Dit zorgt voor leefgebieden voor insecten, zoals bijen en vlinders. En stimuleert ook het madeliefje.

Symbool van onschuld… en liefde
Het madeliefje (of met zijn zondagse naam: Bellis perennis) staat wereldwijd symbool voor onschuld, puurheid en een nieuw begin. En is een voorspeller van liefde: ‘Hij houdt van mij, hij houdt niet van mij…’. Om hierachter te komen, kun je één voor één de blaadjes van een madeliefje trekken.
De bloem is bovendien eetbaar en gezond door de aanwezigheid van vitamines en mineralen.
Opvallend is de soms roze-rode kleur aan de onderkant of toppen door de kleurstof anthocyaan. Het bloemetje is een ware zonaanbidder. Als de zon schijnt, gaan de blaadjes open en het hoofdje draait zelfs met de zon mee.

Het madeliefje en de Romeinen, de Kelten, de Christenen en Hans Christian Andersen
Door de eeuwen heen sprak de bloem tot de verbeelding. Rondom het madeliefje bestaan verschillende mythen, legenden en sprookjes.

De Romeinse mythe van de ontsnapte nimf

Volgens de Romeinse mythologie dankt het madeliefje zijn Latijnse naam (Bellis) aan de boomnimf Belides. Terwijl zij op een dag vrolijk danste met haar geliefde, trok ze de aandacht van Vertumnus, de god van de boomgaarden. Hij achtervolgde haar met ongewenste romantische advances. Om aan hem te ontsnappen en haar onschuld te bewaren, veranderde Belides zichzelf in het kleine, onopvallende bloempje dat we nu kennen als het madeliefje.

De Keltische legende van troost

Bij de Kelten bestond een ontroerend spiritueel verhaal. Men geloofde dat wanneer een kind heel jong stierf, de natuurgeesten madeliefjes over de aarde strooiden. Het openspringen van de witte bloemetjes in het gras moest de achtergebleven, intens verdrietige ouders troost bieden en hen herinneren aan de onschuld van hun kind.

Madeliefjesveld

Het sprookje van Hans Christian Andersen

In 1838 schreef de beroemde Deense schrijver Hans Christian Andersen het sprookje Het madeliefje.

Een eenvoudig madeliefje groeit op in het gras vlak naast een prachtige siertuin met trotse, arrogante pioenen en tulpen. Terwijl de grote bloemen zichzelf geweldig vinden, geniet het madeliefje in alle bescheidenheid van de zon en het zingen van een leeuwerik. Tot grote jaloezie van de andere bloemen vliegt de leeuwerik naar beneden en kust het madeliefje vanwege zijn eenvoud. Het sprookje kent echter een melancholisch einde: de vogel wordt gevangen gezet in een kooi en sterft van de dorst, waarna het madeliefje van puur verdriet verwelkt. Andersen gebruikte dit verhaal om te laten zien dat pure, eenvoudige liefde waardevoller is dan uiterlijk vertoon.

De christelijke legende van de bloeddruppels

Een oude christelijke volkslegende verbindt het bloempje aan de vlucht van Jozef en Maria naar Egypte. Tijdens de reis wilde Maria een kleedje voor het kindje Jezus borduren. Ze prikte zich per ongeluk aan de naald, waarna er een paar druppels bloed op de grond vielen. De madeliefjes vingen dit bloed op. Volgens dit verhaal is dat de reden waarom de witte bloemblaadjes aan de onder- of buitenkant vaak een roze of roodpaarse gloed hebben.

Madeliefjes en boterbloemen

Afbeeldingen: eigen foto’s