Studie, werk en AI

Het is een hot topic, zoals ze dat noemen: AI.

De hele discussie draait om de vraag of studenten AI mogen gebruiken bij het schrijven van hun scripties en proefschriften, of dat ze alles zelf moeten opzoeken en uitwerken. Het is een tegenstelling die zowel waar als onzin is. Ik ga proberen uit te leggen waarom.

De wereld is in rap tempo AI aan het omarmen. Wat bedoel ik daarmee? Dat AI steeds vaker en sneller wordt ingezet voor allerlei vormen van werk. Denk niet dat er binnen jouw bedrijf geen AI wordt gebruikt. Dat is pure onzin. Vaak ongemerkt sluipt AI iedere laag van een organisatie binnen. Om werk sneller en goedkoper te maken, maar vooral ook omdat het gemakkelijk is.

Natuurlijk gaat er weleens iets fout. Denk aan een ambtenaar die complete databases uploadt naar een AI-dienst en zich vervolgens afvraagt waarom de AVG wordt geschonden en gegevens mogelijk op straat komen te liggen. Dat is uiteraard niet de bedoeling. Maar we zijn inmiddels veel verder dan de eerste voorzichtige experimenten. AI wordt steeds vaker geïntegreerd in software en apps. Bedrijven willen niet achterblijven en al helemaal niet het risico lopen dat concurrenten hen voorbijstreven. Want wie niet meebeweegt, kan uiteindelijk zijn positie verliezen.

AI is niet langer een speeltje voor techneuten. Het wordt een gereedschap dat op steeds meer werkplekken wordt gebruikt. In vrijwel iedere laag van een bedrijf kan AI inmiddels een rol spelen. Bovendien wordt kennis van AI bij sollicitaties steeds vaker als een voordeel gezien. En daar kom ik bij mijn punt.

Onze economie wordt steeds afhankelijker van AI. Het gebruik ervan wordt op de werkvloer niet alleen toegestaan, maar soms zelfs verwacht. En wat doen we ondertussen in het onderwijs? Daar dreigen we studenten juist vast te houden aan werkwijzen die steeds minder aansluiten op de praktijk.

Begrijp me niet verkeerd: ik vind niet dat studenten zomaar alles door AI moeten laten bedenken en vervolgens hun naam onder het resultaat moeten zetten. Natuurlijk moet er controle zijn op wat iemand inlevert bij een hogeschool of universiteit. Een student moet de stof begrijpen, zelfstandig kunnen redeneren en kunnen uitleggen hoe een conclusie tot stand is gekomen.

Maar als AI kan helpen om informatie sneller te verzamelen, verbanden te ontdekken en onderzoekswerk efficiënter uit te voeren, waarom zouden we dat dan niet als een waardevolle vaardigheid beschouwen? Is het niet juist belangrijk dat studenten leren hoe ze AI verantwoord en kritisch kunnen inzetten?

Of ligt het probleem misschien ook bij het onderwijs zelf? Bij medewerkers die moeite hebben om met deze ontwikkelingen mee te komen, of bij instellingen die vasthouden aan bestaande gewoontes? Moeten hoogleraren en onderwijsinstellingen niet juist nieuwe toetsingsmethoden en protocollen ontwikkelen die passen bij deze nieuwe werkelijkheid?

Ik vind het vreemd dat we studenten voorbereiden op een maatschappij waarin AI steeds belangrijker wordt, terwijl we het gebruik ervan tijdens hun opleiding soms juist proberen te beperken. Dat voelt als een achterhaalde manier van werken die niet meer aansluit bij wat de samenleving en de arbeidsmarkt vragen.

Kunnen we AI uitsluiten? Nee.

AI is er en gaat niet meer weg. Kijk bijvoorbeeld naar onderzoekscentra die zoeken naar behandelingen voor ziekten. AI kan onderzoekers helpen enorme hoeveelheden gegevens te analyseren, mogelijke verbanden te ontdekken en nieuwe onderzoekspaden te verkennen. Dat betekent niet dat AI zelfstandig alle problemen oplost, maar het kan het werk van onderzoekers wel aanzienlijk ondersteunen.

Waarom zouden we studenten dan niet leren om op dezelfde manier met deze technologie om te gaan? Niet door zelf na te denken overbodig te maken, maar juist door hen te leren betere vragen te stellen, resultaten kritisch te beoordelen en verantwoordelijkheid te nemen voor hun conclusies.

Misschien moeten we niet langer vragen of studenten AI mogen gebruiken, maar hoe we ze leren er goed mee om te gaan. Want de wereld waarin zij straks moeten werken, wacht niet totdat het onderwijs klaar is voor de toekomst.

Geniet van het leven

Eljo Morpurgo

Deze column is mede mogelijk gemaakt door Linux Mint OS geschreven in LibreOffice.